Tag Archives: muzyka

Minkowski | Saga, reż. Rafael Lewandowski (2013), Kabaret śmierci, reż. Andrzej Celiński (2014)

Planete + Doc Film Festival to wydarzenie oferujące wiele wrażeń oraz różnorodne spojrzenia na ludzką egzystencję. Festiwal często zmusza do przemyśleń lub przewartościowania dotychczasowego sposobu myślenia. Wiele filmów jest trudnych, pokazujących rzeczywistość, o jakiej wielokrotnie nie chcemy wiedzieć lub pamiętać, ponieważ jest zbyt bolesna. Jednak zapomnieć nie można i trzeba pielęgnować pamięć o przeszłości zwłaszcza, gdy dotyczy ona naszego kraju.

Dwa filmy, które w piękny, delikatny, a zarazem szczery sposób wracają do przeszłości Polski, do czasów drugiej wojny światowej i okresu przedwojennego, to Minkowski | Saga w reżyserii Rafaela Lewandowskiego i Kabaret śmierci wyreżyserowany przez Andrzeja Celińskiego, a wyprodukowany przez Adama Kwiecińskiego.

Oba te filmy pokazują losy Polaków pochodzenia żydowskiego – losy jak wiadomo tragiczne, przejmujące, które na zawsze zmieniły oblicze nie tylko naszego kraju ale i świata. To, co wyróżnia te dwa filmy to niełatwe, lecz świeże podejście do tematu.

W filmie Lewandowskiego pokazana jest historia przodków Marca Minkowskiego, światowej sławy francuskiego dyrygenta o polskich korzeniach, który w latach 2008-2012 był dyrektorem muzycznym orkiestry Sinfonia Varsovia.

W tle historii rodziny Minkowskich reżyser ukazuje z wielką pieczą przedwojenną Warszawę, która w filmie jawi się jako miasto piękne, kosmopolityczne, kochane przez mieszkańców. Wspaniale było móc powrócić do tamtego czasu oglądając ten film – niestety jest to czas, który bezpowrotnie przeminął. Wojna zabrała nie tylko piękną Warszawę, lecz pozbyła nasz kraj wielu przedstawicieli elity inteligencji – ludzi wielkich i oddanych ojczyźnie jak rodzina Minkowskich – i na to również reżyser kładzie nacisk – na smutne wnioski odnośnie tego jak wiele straciliśmy jako Polacy. Obecnie żyjący poza granicami Polski członkowie rodziny Minkowskich są tego boleśnie świadomi, o czym dowiadujemy się oglądając fascynujące wywiady, których udzielają w filmie.

Z kolei Celiński pokazuje w swoim fabularyzowanym dokumencie polskich artystów pochodzenia żydowskiego i ich często heroiczne wysiłki, aby poprzez sztukę, kabaret, muzykę czy teatr ocalić swoje i innych ofiar wojny człowieczeństwo. Widzimy zatem ulicznego kabareciarza-wesołka Rubinsteina, który rozbawiał ludzi zamieszkujących getto warszawskie, widzimy Wierę Gran, której tęskne piosenki do dzisiaj podśpiewują starsi mieszkańcy Tel Awiwu, widzimy aktorów teatralnych czy filmowych, którzy pozamykani w obozach koncentracyjnych organizowali prześmiewcze przedstawienia – często kosztem własnego życia. Wreszcie śledzimy losy jednego w więźniów obozowych, który uczył gry na akordeonie sadystycznego, nazistowskiego dowódcę, a dzisiaj jako starszy pan, ten były więzień uważa, że poprzez muzykę ocalił swoje życie.

Filmy Lewandowskiego i Celińskiego to perełki dokumentalne – dzieła ważne, które powstawały przy ogromnym wysiłku twórców przez wiele lat. Są to filmy trudne i wstrząsające, lecz tym bardziej warte zobaczenia, ponieważ ich twórcy walczą o zachowanie prawdy historycznej. Takich filmów robi się niewiele, a przecież są tak potrzebne, aby ocalić przeszłość – tę pokazaną z polskiego punktu widzenia – od zapomnienia.

Advertisements